Köşe Yazıları

  • Nahide ALTUĞ

    YENİDOĞAN ve DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI Devamı »
  • Nafiye YILMAZ

    Tüp bebek tedavisi Devamı »
  • Nahide ALTUĞ

    Fetal Ekokardiyografi Devamı »
Köşe Yazıları »
Infertilite Suda Doğum Ümitköy Birimi

YENİDOĞAN ve DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI

26-01-2016
Nahide ALTUĞ
YENİDOĞAN ve DOĞUŞTAN KALP HASTALIKLARI
Doğuştan kalp hastalıklarının yenidoğan dönemine has özellikleri var mıdır?
Doğumdan sonraki dönem (yenidoğan dönemi), doğuştan kalp hastalıklarını tanımak açısından kendine has özellikleri ve zorlukları olan bir zaman aralığıdır. Bu dönemde kalp hastalıkları, bebeklik ve çocukluk dönemine göre daha farklı belirti ve bulgularla kendini gösterebilir.
Yenidoğan dönemindeki bu farklılığa yol açan nedenler nelerdir?
Bebek anne karnında iken bebeğin kalp ve dolaşım sisteminde çok önemli fonksiyonu olan şantlar (köprü) vardır. Bu şantların durumu, anne karnındaki dönemde bebeğin gelişimi ve sağlığı, ek anomalilerin varlığı, doğum eylemi, bebeğin gebelik haftası, kilosu gibi faktörler, doğum sonrasında kalp hastalığı belirtilerinin ortaya çıkış zamanını ve şiddetini etkiler.
Bu şantlar nelerdir?
1. Duktus venozus (kalp dışındadır)
2. Duktus arteriyozus (akciğere giden ve kirli kanı taşıyan ana damar -pulmoner arter- ile vücuda temiz kanı taşıyan ana damar -aort- arasındadır, kalbin dışındadır)
3. Foramen ovale (soldaki ve sağdaki küçük kalp boşlukları - atriyumlar - arasındadır, kalbin içindedir)
Bu şantların önemi nedir?
Şantların katkısıyla bebek anne karnında iken kalp ve dolaşım sisteminde oluşabilen değişiklikler tolere edilebilir ve bebeğin gelişimi sorunsuzca devam eder. Bu şantların varlığı, açık ve çalışır durumda olması, öncelikle anne karnında; bazı doğuştan kalp hastalıkları için de doğumdan sonra, bebeğin yaşaması ve gelişmesi için hayati önem taşımaktadır.
Doğumdan sonra bebeğin kalp ve dolaşım sisteminde oluşan değişiklikler nelerdir?
Doğumla birlikte plasenta (eş) bebekten ayrılır ve önce duktus venozus kapanır. Bebeğin aldığı ilk nefes ile akciğerler açılır ve havalanır. Akciğer basıncı düşer ve akciğer damarları kanla dolar. Vücutta temiz kanın dolaşmaya başlaması ve kandaki oksijen düzeyinin artmasıyla duktus arteriyozus da kapanır. İlerleyen zamanla birlikte, kalbe dönen temiz kan miktarı ve sol taraftaki temiz kan boşluklarındaki kan basıncı artar. Böylece, küçük kalp boşlukları arasında yer alan foramen ovale açıklığı küçülür / kapanır.
Doğumdan sonra, her bebekte şantlar aynı zamanda kapanmayabilir, akciğer basıncı aynı hızda, aynı zamanda ve miktarda düşmeyebilir. Bütün bunlar bebeğin kendi taşıdığı özelliklere, hastalıklarına ve doğum şartlarına göre değişiklikler gösterebilir.
Yenidoğan döneminde doğuştan kalp hastalıkları belirtileri neler olabilir?
Morarma,
Hızlı nefes alıp verme,
Emerken sık sık ara verme, çabuk yorulma,
Beslenme isteksizliği,
Solukluk,
Aktivitede azalma, en sık görülen belirtilerdendir.


Bu belirtiler her doğuştan kalp hastası bebekte görülür mü?
Doğuştan kalp hastası bebeklerin klinik bulgularının şiddeti ve ortaya çıkış zamanı, şantların durumuna, kalp hastalığının ağırlığına, kalbin etkilenen bölgelerinin yerine ve kalp kasının durumuna göre değişkenlik gösterebilir. Ek olarak başka organ anomalileri veya sendromik bozukluk varsa, bebek prematüre veya düşük doğum ağırlıklı ise, kalp hastalığı bulguları daha erken belirgin hale gelebilir ve daha ağır seyredebilir.
Bir kısım normal bebekte ve bazı doğuştan kalp hastası bebeklerde şantlar hemen kapanmaz ve doğumdan sonra birkaç gün açık kalabilir. Bu dönem, bebek kalp hastası doğmuş olsa dahi, bulguların gizli kalabildiği dönemdir (sessiz dönem). Yenidoğan dönemi bu nedenle, özellikle bazı kritik doğuştan kalp hastası bebekler için aldatıcı bir iyilik - sessizlik - dönemi gösterebilir ve bebeğin sağlıklı olduğu düşünülebilir.
Yenidoğan dönemi, doğuştan kalp hastalıkları belirtilerinin değişken olabilmesi nedeniyle çocukluk çağından farklı bir özellik göstermektedir. Kritik doğuştan kalp hastalıklarının belirtiler ortaya çıkmadan ve kalp fonksiyonları bozulmadan önce tespit edilebilmesi, hayat kurtarıcı önemdedir. Nabız oksimetri testi, bu amaçla kullanılan yardımcı bir tarama yöntemidir. Hastanemiz anne yanı yenidoğan servisinde uygulanan bu yöntemde, bebeğin sağ el ve ayağına sarılan ve bir monitöre bağlı problarla kandaki oksijen düzeyi değerlendirilmektedir (şekil 1,2). Test süresi, bebeğe ve test sonucuna göre 5-10 dak ile 1-2 st arasında değişebilir. Test sonucunun, tanısal açıdan kısıtlamaları dikkate alınarak değerlendirilmesi uygundur. Sorun görülen bebekler, daha ileri değerlendirmeye alınmakta, bütün bu işlemler yenidoğan ve gerektiğinde kardiyoloji uzmanlarının işbirliğiyle yürütülmektedir.
 
       
Şekil 1                                                                              Şekil 2
Sonuç olarak, hasta bebekler için zamanında ve yeterli tanı - tedavinin yapılabilmesi, deneyimli ve eğitimli uzmanlarla işbirliği içinde hizmet sunulan sağlık merkezlerinin erişilebilir konumda ve yaygın olarak organize edilmesi ile yakından ilişkilidir.
Paylaş :